RVK9

Ríkissaksóknari hefur ákært Snorra Pál Jónsson, einn hinna svokölluðu níumenninga, ásamt Sunnevu Weisshappel. Málið var þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur í morgun og krefst Katrín Oddsdóttir, verjandi hinna ákærðu, þess að málinu verði vísað frá sökum þess að það brýtur gegn lögum um meðferð sakamála. Ákæran er dagsett þann 20. janúar 2011 – þriðja og síðasta dag aðalmeðferðarinnar í níumenningamálinu – tæpum tveimur árum eftir að atburðurinn sem ákæran snýr að átti sér stað.

Aðfaranótt hins 21. maí 2009 voru hin ákærðu handtekin við göngu í miðborg Reykjavíkur. Tveir lögreglumenn veittust að Snorra og drógu hann með sér inn í lögreglubíl. Því mótmælti Sunneva og var handtekin í kjölfarið. Annar tveggja lögreglumanna sem að atvikinu komu ritaði frumskýslu málsins um það bil einni klukkustund eftir að handtakan átti sér stað. Auk þess voru hin handteknu yfirheyrð nokkrum klukkutímum síðar og látin laus í kjölfarið. Engin frekari rannsókn á málinu virðist hafa átt sér stað.

Ljóst er að ákvörðun um að kæra hin handteknu var tekin rúmu ári síðar eða í byrjun júlí 2010. Þá gaf hinn lögreglumaðurinn sem kom að handtökunni skýrslu og koma engar nýjar upplýsingar fram í þeirri skýrslu. Hún er einungis örlítið styttri útgáfa af fyrri skýrslunni. Síðari skýrslunni hefur nú verið skotið inn í skjalaskrá ákærunnar og upplýsingar um hana handskrifaðar inn á efnisyfirlit rannsóknargagnanna.

Í 18. grein laga um meðferð sakamála segir að ákærenda beri að hraða meðferð mála eftir því sem kostur er. Í 143. grein sömu laga segir jafnframt að sé maður saksóttur fyrir fleiri en eitt brot skuli það gert í einu máli eftir því sem við verður komið. Augljóst er að meðferð þessa máls var ekki hraðað eftir því sem kostur er og hafa háttsettir menn innan lögreglunnar staðfest að þetta sé óvanalegt.

Regla 143. greinar sakamálalaga er sett til varnar því að sakborningar þurfi að þola það að mál þeirra séu til meðferðar í dómskerfinu í óhóflegan langan tíma með tilheyrandi kostnaði þeirra og óhagræði. Þar sem reglan er sett til hagsbóta sakborningi hefur ákæruvaldið ekki heimild til að kvika frá reglunni til þess að einfalda eigin störf og ekki verður með nokkru móti séð að réttlætanlegt hafi verið að bíða í um 20 mánuði með að ákæra fyrir þau smávægilegu brot er hér um ræðir. Brotin kröfðust hvorki frekari rannsóknar né eru þau þess eðlis að telja verði að varði almannahagsmuni að ákæra fyrir þau.

Samkvæmt 77. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga átti ákærði Snorri Páll Jónsson, og þar með ákærða Sunneva Weishappel, rétt á að gegn honum væri rekið eitt mál í stað tveggja til að koma í veg fyrir að málsókn yrði dregin á langinn á meðan fyrra málið gegn honum var til meðferðar.

Á þeim tímapunkti sem málið virðist hafa verið grafið upp úr skjalaskúffum lögreglunnar voru málaferlin yfir svonefndum níumenningum langt á veg komin. Fjöldi fyrirtaka hafði átt sér stað, meint sönnunargögn höfðu ratað í fjölmiðla og í kjölfarið hafði réttmæti ákærunnar verið dregið í efa vítt og breitt í samfélaginu. Einnig hafði það vakið óhug margra hvernig dómari og dómsstjóri afhentu lögreglunni stjórn á réttarhöldunum og meinaði lögregla meðal annars nokkrum sakborningum aðgang að eigin réttarhöldum.

Þessi staðreynd vekur óhjákvæmilega upp spurningar um ástæður þeirra ákæra sem hér um ræðir en þær snúast um meint brot á 106. grein almennra hegningarlaga og 19. grein sbr. 41. gr. lögreglulaga. Ekkert stóð í vegi fyrir kæru í kjölfar atburðarins hins 21. maí 2009 ef ástæða var fyrir henni. Það að málið sé tekið upp að nýju rúmu ári síðar með engum viðbættum upplýsingum, verður að teljast sérkennilegt og lyktar framkvæmdin af ofsóknum.

Einnig er dagsetning ákærunnar sjálfrar þess eðlis að ekki er komist hjá því að spyrja hvort þannig sé verið að reyna að tryggja að möguleg sakfelling í máli níumenninganna komi til með að hafa refsiþyngjandi áhrif á niðurstöðu þessa máls. Samkvæmt lögum um meðferð sakamála ber ríkissaksóknara að sækja málin saman. Þessum lögum er hér ekki framfylgt og krefjumst við þess að málinu verði samstundis vísað frá.

Stuðningshópur Níumenninganna