3. júlí síðastliðinn var samstöðuatburðurinn Skríllinn gegn ákæruvaldinu! haldinn í Nýlistasafninu. Haukur Már Helgason tók atburðinn upp og bjó til myndbandið hér fyrir ofan.
Skríllinn gegn ákæruvaldinu! hefur nú vikið úr aðalrými nýlistasafnsins fyrir sýningunni Old News. En frá 10. júlí verða valin verk frá samstöðuatburðinum til sýnis í aftara rými safnsins, sett upp á nýja vegu. Sýningarnar munu standa yfir til 14. ágúst og á meðan henni stendur munu einhverjir viðburðir fara fram í safninu, tengdir efni sýninganna: Fréttum, tjáningarfrelsi, dómsmálinu yfir nímenningunum og þar fram eftir götunum. Meðal þess sem mun eiga sér stað eru pallborðsumræður um fjölmiðla, málfrelsi, mannréttindi og upplýsingasamfélagið, undir stjórn Hauks Más Helgasonar heimspekings. Tímasetning pallborðsumræðna og listi þátttakenda verður nánar auglýstur í fjölmiðlum og á heimasíðu Nýlistasafnsins.
Staðan í dag
Ótrúlegt en satt, en nú, tæpu hálfu ári eftir að ákærurnar á hendur nímenningunum voru upphaflega þingfestar er málið nánast á byrjunarreit. Aðalmálsmeðferð er enn ekki hafin og ekki vitað hvenær hún getur farið fram. Það er þó ekki að ástæðulausu. Ragnar Aðalsteinsson, verjandi fjögurra nímenninganna, hefur ítrekað bent á vankanta málsins og stigið fram með hinar ýmsu kröfur á hendur ríkissaksóknara, dómara og dómsstjóra.
Hlutdrægni dómara
Þegar málið var síðast tekið fyrir í héraðsdómi Reykjavíkur, hinn 17. ágúst sl., gerði Ragnar kröfu um að dómarinn Pétur Guðjónsson – einn þeirra þriggja dómara sem koma munu til með að dæma í málinu – viki sæti vegna vanhæfis. Fyrir kröfu sinni færði Ragnar þau rök að dómarinn hafi frá upphafi málsins, í samstarfi við dómsstjórann Helga I. Jónsson, kallað stórt lögreglulið til héraðsdóms. Í fyrstu var lögreglan falin inni í byggingunni en lét svo sjá sig eftir að Pétur og Helgi ákváðu að takmarka aðgengi almennings og fjölmiðla að réttarsalnum sem hýsir málaferlin.
Með því að kalla lögregluna til taldi Ragnar að dómarinn hafi gerst sekur um hlutdrægni – með þessari miklu og sýnilegu viðveru lögreglunnar hafi verið gefið til kynna að sakborningarnir séu hættulegir einstaklingar. Þannig er gengist við umfjöllun flestra stærstu fjölmiðla landsins sem hafa hingað til ekki hikað við að dæma nímenningana fyrirfram með því að fjalla um málið eins og ákærurnar séu heilagur sannleikur sem ekki þurfi að skera úr um.
Að sama skapi benti Ragnar á að lögreglan hafi stjórnað réttarhöldunum en samkvæmt lögum bera dómara að stjórna þeim. Lögreglan hefur í síðustu fyrirtökum, allt frá því maí, staðið vörð um dómshúsið, hleypt fólki inn af handahófi og ekki hikað við að banna fólki aðgöngu – þ.m.t. nokkrum sakborninganna. Ragnar segir það mjög alvarlegt brot á réttindum sakborninga að meina þeim aðgang að eigin réttarhöldum. Síðan Ragnar benti dómara á þessa staðreynd hefur hinn síðarnefndi ekkert gert til að tryggja sakborningum þann rétt sinn að komast inn í dómshúsið og hefur það því gerst ítrekað á ný að sakborningar eigi erfitt með aðgang.
Hæfur að eigin mati
Stuttu eftir fyrirtökuna þann 17. ágúst skar Pétur sjálfur úr um eigin hæfni til þess að sitja í sæti dómara og gerði það ekki í heyranda hljóði, heldur í viðurvist eins votta. Ragnar og fjórmenningarnir áfrýjuðu þá þeirri niðurstöðu til hæstaréttar og skrifaði Ragnar 15 bls. greinagerð um málið. Stuttu síðar staðfesti hæstiréttur úrskurð Péturs, með tilvísun til hans eigin forsenda, án þess að minnast með nokkru á þau rök sem Ragnar færði fyrir máli sínu í 15 blaðsíðna skjalinu. Úrskurður hæstaréttar fór heldur ekki fram í heyranda hljóði. Fyrirbærið „lokuð réttarhöld“ virðist í auknu mæli eiga við um málið gegn nímenningunum.
Hvað er framundan?
Næsta fyrirtaka fer fram miðvikudaginn 8. september kl. 08:30, eins og venjulega. Þá mun Ragnar fara fram á að Lára V. Júlíusdóttir víki úr sæti setts saksóknara í málinu vegna vanhæfni hennar. Fólk er hvatt til að fjölmenna þó örfá sæti séu í boði inni í dómssalnum. Nóg er plássið úti á Lækjartorgi.